ТЕОРЕТИЧНЕ ОБҐРУНТУВАННЯ НЕОБХІДНОСТІ ЗБЕРЕЖЕННЯ ТА РОЗВИТКУ ІДЕНТИЧНОСТІ АРХІТЕКТУРИ

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.32347/2077-3455.2025.74.41-62

Ключові слова:

збереження, розвиток, архітектурна ідентичність, автентичність, культурна спадщина, локальна ідентичність, глобалізація, урбанізоване середовище

Анотація

Об’єктом дослідження є садибна забудова як урбаністичне середовище малого масштабу. Основна гіпотеза дослідження полягає в можливості створення комплексної теоретико-методологічної моделі, що забезпечує оцінювання, характеристику та управління архітектурною ідентичністю середовища.

Розв’язувана проблема полягає у відсутності системного підходу до збереження та розвитку архітектурної ідентичності в умовах урбанізації та глобалізації, зокрема браку кількісних індикаторів та інтегрованої методики, здатної поєднати соціокультурні, економічні, містобудівні та природно-кліматичні аспекти.

У результаті дослідження було розроблено міждисциплінарну методологію, що поєднує кількісні та якісні методи аналізу, зокрема просторові заміри, анкетування, фокус-групи, інтерв’ювання тощо. Запропоновано модель взаємодії параметрів ідентичності (соціокультурних, економічних, просторово-урбаністичних та природно-кліматичних) і систему індикаторів оцінювання, розподілених на кількісні та якісні. Модель протестовано на 5 кейсах у різних культурних середовищах.

Інтерпретація результатів базується на розумінні архітектурної ідентичності як динамічного, адаптивного і водночас глибоко локалізованого явища. Завдяки цьому вдалося подолати вузько дисциплінарний підхід та сформувати цілісну методику.

Особливостями отриманих результатів є комплексність моделі, її масштабованість (від будівлі до міста) та аналітична керованість, що дає змогу інтегрувати ідентичність у містобудівні стратегії. Розроблена методологія дозволяє підвищити якість життєвого простору та емоційну прив’язаність мешканців.

Отримані результати можуть застосовуватись у сфері міського планування, архітектурного проєктування та культурної політики, особливо в умовах трансформації середовища. Методика придатна для адаптації в громадах за наявності мінімальних ресурсів – за умови цифровізації збору даних та підтримки локальних ініціатив.

Біографія автора

Роман Дерпа, Київський національний університет будівництва і архітектури

Аспірант кафедри теорії архітектури і архітектурного проєктування Київського національного університету будівництва і архітектури

Посилання

Список літератури

UNESCO Recommendation on the Historic Urban Landscape. UNESCO. URL: https://whc.unesco.org/en/activities/638 (дата звернення: 15.04.2025).

Bandarin F., van Oers R. The Historic Urban Landscape: Managing Heritage in an Urban Century. Chichester: Wiley-Blackwell, 2012. 236 p. DOI: https://doi.org/10.1002/9781119968115

Fayez H. From ‘Objects’ to ‘Sustainable Development’: The Evolution of Architectural Heritage Conservation in Theory and Practice // Buildings. 2024. Vol.14, No. 8. Article 2566. DOI: https://doi.org/10.3390/buildings14082566

Sesana E., Gagnon A. S., Ciantelli C., Cassar J., Hughes J. J. Climate change impacts on cultural heritage: A literature review // WIREs Climate Change. 2021. Vol.12, Issue 4. Article e710. DOI: https://doi.org/10.1002/wcc.710

Bo L., Abdul Rani M. F. The Value of Current Sense of Place in Architectural Heritage Studies: A Systematic Review // Buildings. 2025. Vol. 15, No. 6. Article 903. DOI: https://doi.org/10.3390/buildings15060903

Samaras N. C. Managing the Cultural Heritage of Cities in Times of Climate Change: Case Study: Larissa, One of the Hottest Cities in Greece // European Journal of Architecture and Cultural Heritage. 2025. Vol. 4, No. 1. P. 11–19. DOI: https://doi.org/10.24018/ejarch.2025.4.1.46

Cao Z., Huang L., Mao Y., Mustafa M., Mohd Isa M. H. Bridging Conservation and Modernity: Evaluation of Functional Priorities for Architectural Heritage Adaptation in China // Building Research & Information. 2025. Vol. 53, No. 7. P. 833–845. DOI: https://doi.org/10.1080/09613218.2025.2491110

Nursanty E., Rusmiatmoko D., Muhammad Fahd Diyar Husni. From Heritage to Identity: The Role of City Authenticity in Shaping Local Community Identity and Cultural Preservation // Journal of Architecture and Human Experience. 2023. Vol. 1, No. 2. P. 131–150. DOI: https://doi.org/10.59810/archimane.v1i2.17

Relph E. Place and Placelessness. London: Pion, 1976. 174 p.

Norberg-Schulz C. Genius loci: Towards a Phenomenology of Architecture. New York: Rizzoli, 1980. 213 p.

Tuan Yi-Fu. Space and Place: The Perspective of Experience. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1977. 235 p.

Hayden D. The Power of Place: Urban Landscapes as Public History. Cambridge, MA: The MIT Press, 1995. 316 p.

Massey D. A Global Sense of Place // Marxism Today. 1991. June. P. 24–29. URL: https://eclass.hua.gr/modules/document/file.php/GEO272/MASSEY%20-%20a%20global%20sense%20of%20place.pdf (дата звернення: 21.11.2025).

Jacobs J. The Death and Life of Great American Cities. New York: Random House, 1961. 458 p.

Howard P. The Routledge Research Companion to Heritage and Identity / ed.B.Graham. London: Routledge, 2008. 480 p. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315613031

Richards G. Cultural Tourism: Global and Local Perspectives. London: Routledge, 2007. 347 p. ISBN 9780789031167

Carmona M. Public Places, Urban Spaces: The Dimensions of Urban Design. 3rd ed. New York: Routledge, 2021. 690 p. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315158457

Manzo L. C., Perkins D. D. Finding Common Ground: The Importance of Place Attachment to Community Participation and Planning // Journal of Planning Literature. 2006. Vol. 20, No. 4. P. 335–350. DOI: https://doi.org/10.1177/0885412205286160

Hernández B., Hidalgo M. C., Salazar-Laplace M. E., Hess S. Place attachment and place identity in natives and non-natives // Journal of Environmental Psychology. 2007. Vol. 27, No. 4. P. 310–319. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2007.06.003

Baper S. Y. Can Architectural Identity Be Measured? // Buildings. 2024. Vol.14, No. 5. Article 1379. DOI: https://doi.org/10.3390/buildings14051379

Graber J. Barn on the Prairie: [Photograph]. Retrieved from Pinterest: https://www.pinterest.com/pin/52143308155308054/ (дата звернення: 10.05.2025).

Sebastopol Barn House / Anderson Anderson Architecture // ArchDaily. 05.12.2014. URL: https://www.archdaily.com/569805/sebastopol-barn-house-anderson-anderson-architecture (дата звернення: 10.05.2025).

Red Barn. Jackson County, Indiana: [Photograph]. // Country Roads Photography. URL: https://www.countryroadsphoto.com/Galleries/Weathered-Old-Barns/i-SjT6CH8 (дата звернення: 10.05.2025).

Red Barn / Roger Ferris + Partners // ArchDaily. 30.10.2019. URL: https://www.archdaily.com/927373/red-barn-roger-ferris-and-partners (дата звернення: 11.05.2025).

Skäftekärr järnåldersby och arboretum // Trippa. URL: https://trippa.se/tripp/skaftekarr-jarnaldersby-och-arboretum (дата звернення: 11.05.2025).

Skagen Klitgård House / PAX Architects // ArchDaily. 07.10.2024. URL: https://www.archdaily.com/1007741/skagen-klitgard-house-pax-architects (дата звернення: 11.05.2025).

立礼の席 // Negoro Architecture Blog. 08.02.2019. URL: https://www.negoro-arch.com/2019/02/08/22727/ (дата звернення: 12.05.2025).

House U / Shinta Hamada Architects // ArchDaily. 31.12.2024. URL: https://www.archdaily.com/954929/house-u-shinta-hamada-architects (дата звернення: 12.05.2025).

Символи України: українська хата [Відео] / ТРК МІС // YouTube. 23.09.2022. URL: https://www.youtube.com/watch?v=_1uJEgmWZes (дата звернення: 12.05.2025).

Shkrub House: історії про солом’яну хатку / Makhno Studio. URL: https://makhnostudio.com/uk/project/shkrub-house/ (дата звернення: 12.05.2025).

References

UNESCO. (n.d.). UNESCO Recommendation on the Historic Urban Landscape. Retrieved April 15, 2025, from https://whc.unesco.org/en/activities/638 (in English).

Bandarin, F., & van Oers, R. (2012). The historic urban landscape: Managing heritage in an urban century. Wiley-Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781119968115 (in English).

Fayez, H. (2024). From ‘Objects’ to ‘Sustainable Development’: The Evolution of Architectural Heritage Conservation in Theory and Practice. Buildings, 14(8), 2566. https://doi.org/10.3390/buildings14082566 (in English).

Sesana, E., Gagnon, A. S., Ciantelli, C., Cassar, J., & Hughes, J. J. (2021). Climate change impacts on cultural heritage: A literature review. WIREs Climate Change, 12(4), e710. https://doi.org/10.1002/wcc.710 (in English).

Bo, L., & Abdul Rani, M. F. (2025). The Value of Current Sense of Place in Architectural Heritage Studies: A Systematic Review. Buildings, 15(6), 903. https://doi.org/10.3390/buildings15060903 (in English).

Samaras, N. C. (2025). Managing the cultural heritage of cities in times of climate change: Case study: Larissa, one of the hottest cities in Greece. European Journal of Architecture and Cultural Heritage, 4(1), 11–19. https://doi.org/10.24018/ejarch.2025.4.1.46 (in English).

Cao, Z., Huang, L., Mao, Y., Mustafa, M., & Mohd Isa, M. H. (2025). Bridging conservation and modernity: evaluation of functional priorities for architectural heritage adaptation in China. Building Research & Information, 53(7), 833–845. https://doi.org/10.1080/09613218.2025.2491110 (in English).

Nursanty, E., Rusmiatmoko, D., & Muhammad Fahd Diyar Husni. (2023). From heritage to identity: The role of city authenticity in shaping local community identity and cultural preservation. Journal of Architecture and Human Experience, 1(2), 131–150. https://doi.org/10.59810/archimane.v1i2.17 (in English).

Relph, E. (1976). Place and placelessness. London: Pion. (in English).

Norberg-Schulz, C. (1980). Genius loci: Towards a phenomenology of architecture. New York, NY: Rizzoli. (in English).

Tuan, Y.-F. (1977). Space and place: The perspective of experience. Minneapolis, MN: University of Minnesota Press. (in English).

Hayden, D. (1995). The power of place: Urban landscapes as public history. Cambridge, MA: The MIT Press. (in English).

Massey, D. (1991, June). A global sense of place. Marxism Today, 24–29. https://eclass.hua.gr/modules/document/file.php/GEO272/MASSEY%20-%20a%20global%20sense%20of%20place.pdf (in English).

Jacobs, J. (1961). The death and life of great American cities. New York, NY: Random House. (in English).

Howard, P. (2008). The Routledge research companion to heritage and identity (B. Graham, Ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315613031 (in English).

Richards, G. (2007). Cultural tourism: Global and local perspectives. Routledge. (in English).

Carmona, M. (2021). Public places, urban spaces: The dimensions of urban design (3rd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315158457 (in English).

Manzo, L. C., & Perkins, D. D. (2006). Finding Common Ground: The Importance of Place Attachment to Community Participation and Planning. Journal of Planning Literature, 20(4), 335-350. https://doi.org/10.1177/0885412205286160 (in English).

Hernández, B., Hidalgo, M. C., Salazar-Laplace, M. E., & Hess, S. (2007). Place attachment and place identity in natives and non-natives. Journal of Environmental Psychology, 27(4), 310–319. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2007.06.003 (in English).

Baper, S. Y. (2024). Can Architectural Identity Be Measured? Buildings, 14(5), 1379. https://doi.org/10.3390/buildings14051379 (in English).

Graber, J. Barn on the Prairie [Photograph]. Retrieved May 10, 2025, from Pinterest: https://www.pinterest.com/pin/52143308155308054/ (in English).

Anderson Anderson Architecture. (2014, December 5). Sebastopol Barn House. ArchDaily. https://www.archdaily.com/569805/sebastopol-barn-house-anderson-anderson-architecture (in English).

Red barn, Jackson County, Indiana [Photograph]. (n.d.). Country Roads Photography. Retrieved May 10, 2025, from https://www.countryroadsphoto.com/Galleries/Weathered-Old-Barns/i-SjT6CH8 (in English).

Roger Ferris + Partners. (2019, October 30). Red Barn. ArchDaily. https://www.archdaily.com/927373/red-barn-roger-ferris-and-partners (in English).

Skäftekärr Iron Age village and arboretum. (n.d.). Trippa. Retrieved May 11, 2025, from https://trippa.se/tripp/skaftekarr-jarnaldersby-och-arboretum (in Swedish).

PAX Architects. (2024, October 7). Skagen Klitgård House. ArchDaily. https://www.archdaily.com/1007741/skagen-klitgard-house-pax-architects (in English).

Ritual seating. (2019, February 8). Negoro Architecture Blog. https://www.negoro-arch.com/2019/02/08/22727/ (in Japanese).

Shinta Hamada Architects. (2024, December 31). House U. ArchDaily. https://www.archdaily.com/954929/house-u-shinta-hamada-architects (in English).

TRK MIS. (2022, September 23). Symbols of Ukraine: Ukrainian house [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=_1uJEgmWZes (in Ukrainian).

Makhno Studio. (n.d.). Shkrub House. Retrieved May 12, 2025, from https://makhnostudio.com/uk/project/shkrub-house/ (in Ukrainian).

##submission.downloads##

Опубліковано

2025-09-24

Як цитувати

Дерпа, Р. (2025). ТЕОРЕТИЧНЕ ОБҐРУНТУВАННЯ НЕОБХІДНОСТІ ЗБЕРЕЖЕННЯ ТА РОЗВИТКУ ІДЕНТИЧНОСТІ АРХІТЕКТУРИ. Сучасні проблеми Архітектури та Містобудування, (74), 41–62. https://doi.org/10.32347/2077-3455.2025.74.41-62

Номер

Розділ

ТЕОРІЯ ТА ІСТОРІЯ АРХІТЕКТУРИ