ТЕОРЕТИЧНЕ ОБҐРУНТУВАННЯ НЕОБХІДНОСТІ ЗБЕРЕЖЕННЯ ТА РОЗВИТКУ ІДЕНТИЧНОСТІ АРХІТЕКТУРИ
DOI:
https://doi.org/10.32347/2077-3455.2025.74.41-62Ключові слова:
збереження, розвиток, архітектурна ідентичність, автентичність, культурна спадщина, локальна ідентичність, глобалізація, урбанізоване середовищеАнотація
Об’єктом дослідження є садибна забудова як урбаністичне середовище малого масштабу. Основна гіпотеза дослідження полягає в можливості створення комплексної теоретико-методологічної моделі, що забезпечує оцінювання, характеристику та управління архітектурною ідентичністю середовища.
Розв’язувана проблема полягає у відсутності системного підходу до збереження та розвитку архітектурної ідентичності в умовах урбанізації та глобалізації, зокрема браку кількісних індикаторів та інтегрованої методики, здатної поєднати соціокультурні, економічні, містобудівні та природно-кліматичні аспекти.
У результаті дослідження було розроблено міждисциплінарну методологію, що поєднує кількісні та якісні методи аналізу, зокрема просторові заміри, анкетування, фокус-групи, інтерв’ювання тощо. Запропоновано модель взаємодії параметрів ідентичності (соціокультурних, економічних, просторово-урбаністичних та природно-кліматичних) і систему індикаторів оцінювання, розподілених на кількісні та якісні. Модель протестовано на 5 кейсах у різних культурних середовищах.
Інтерпретація результатів базується на розумінні архітектурної ідентичності як динамічного, адаптивного і водночас глибоко локалізованого явища. Завдяки цьому вдалося подолати вузько дисциплінарний підхід та сформувати цілісну методику.
Особливостями отриманих результатів є комплексність моделі, її масштабованість (від будівлі до міста) та аналітична керованість, що дає змогу інтегрувати ідентичність у містобудівні стратегії. Розроблена методологія дозволяє підвищити якість життєвого простору та емоційну прив’язаність мешканців.
Отримані результати можуть застосовуватись у сфері міського планування, архітектурного проєктування та культурної політики, особливо в умовах трансформації середовища. Методика придатна для адаптації в громадах за наявності мінімальних ресурсів – за умови цифровізації збору даних та підтримки локальних ініціатив.
Посилання
Список літератури
UNESCO Recommendation on the Historic Urban Landscape. UNESCO. URL: https://whc.unesco.org/en/activities/638 (дата звернення: 15.04.2025).
Bandarin F., van Oers R. The Historic Urban Landscape: Managing Heritage in an Urban Century. Chichester: Wiley-Blackwell, 2012. 236 p. DOI: https://doi.org/10.1002/9781119968115
Fayez H. From ‘Objects’ to ‘Sustainable Development’: The Evolution of Architectural Heritage Conservation in Theory and Practice // Buildings. 2024. Vol.14, No. 8. Article 2566. DOI: https://doi.org/10.3390/buildings14082566
Sesana E., Gagnon A. S., Ciantelli C., Cassar J., Hughes J. J. Climate change impacts on cultural heritage: A literature review // WIREs Climate Change. 2021. Vol.12, Issue 4. Article e710. DOI: https://doi.org/10.1002/wcc.710
Bo L., Abdul Rani M. F. The Value of Current Sense of Place in Architectural Heritage Studies: A Systematic Review // Buildings. 2025. Vol. 15, No. 6. Article 903. DOI: https://doi.org/10.3390/buildings15060903
Samaras N. C. Managing the Cultural Heritage of Cities in Times of Climate Change: Case Study: Larissa, One of the Hottest Cities in Greece // European Journal of Architecture and Cultural Heritage. 2025. Vol. 4, No. 1. P. 11–19. DOI: https://doi.org/10.24018/ejarch.2025.4.1.46
Cao Z., Huang L., Mao Y., Mustafa M., Mohd Isa M. H. Bridging Conservation and Modernity: Evaluation of Functional Priorities for Architectural Heritage Adaptation in China // Building Research & Information. 2025. Vol. 53, No. 7. P. 833–845. DOI: https://doi.org/10.1080/09613218.2025.2491110
Nursanty E., Rusmiatmoko D., Muhammad Fahd Diyar Husni. From Heritage to Identity: The Role of City Authenticity in Shaping Local Community Identity and Cultural Preservation // Journal of Architecture and Human Experience. 2023. Vol. 1, No. 2. P. 131–150. DOI: https://doi.org/10.59810/archimane.v1i2.17
Relph E. Place and Placelessness. London: Pion, 1976. 174 p.
Norberg-Schulz C. Genius loci: Towards a Phenomenology of Architecture. New York: Rizzoli, 1980. 213 p.
Tuan Yi-Fu. Space and Place: The Perspective of Experience. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1977. 235 p.
Hayden D. The Power of Place: Urban Landscapes as Public History. Cambridge, MA: The MIT Press, 1995. 316 p.
Massey D. A Global Sense of Place // Marxism Today. 1991. June. P. 24–29. URL: https://eclass.hua.gr/modules/document/file.php/GEO272/MASSEY%20-%20a%20global%20sense%20of%20place.pdf (дата звернення: 21.11.2025).
Jacobs J. The Death and Life of Great American Cities. New York: Random House, 1961. 458 p.
Howard P. The Routledge Research Companion to Heritage and Identity / ed.B.Graham. London: Routledge, 2008. 480 p. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315613031
Richards G. Cultural Tourism: Global and Local Perspectives. London: Routledge, 2007. 347 p. ISBN 9780789031167
Carmona M. Public Places, Urban Spaces: The Dimensions of Urban Design. 3rd ed. New York: Routledge, 2021. 690 p. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315158457
Manzo L. C., Perkins D. D. Finding Common Ground: The Importance of Place Attachment to Community Participation and Planning // Journal of Planning Literature. 2006. Vol. 20, No. 4. P. 335–350. DOI: https://doi.org/10.1177/0885412205286160
Hernández B., Hidalgo M. C., Salazar-Laplace M. E., Hess S. Place attachment and place identity in natives and non-natives // Journal of Environmental Psychology. 2007. Vol. 27, No. 4. P. 310–319. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2007.06.003
Baper S. Y. Can Architectural Identity Be Measured? // Buildings. 2024. Vol.14, No. 5. Article 1379. DOI: https://doi.org/10.3390/buildings14051379
Graber J. Barn on the Prairie: [Photograph]. Retrieved from Pinterest: https://www.pinterest.com/pin/52143308155308054/ (дата звернення: 10.05.2025).
Sebastopol Barn House / Anderson Anderson Architecture // ArchDaily. 05.12.2014. URL: https://www.archdaily.com/569805/sebastopol-barn-house-anderson-anderson-architecture (дата звернення: 10.05.2025).
Red Barn. Jackson County, Indiana: [Photograph]. // Country Roads Photography. URL: https://www.countryroadsphoto.com/Galleries/Weathered-Old-Barns/i-SjT6CH8 (дата звернення: 10.05.2025).
Red Barn / Roger Ferris + Partners // ArchDaily. 30.10.2019. URL: https://www.archdaily.com/927373/red-barn-roger-ferris-and-partners (дата звернення: 11.05.2025).
Skäftekärr järnåldersby och arboretum // Trippa. URL: https://trippa.se/tripp/skaftekarr-jarnaldersby-och-arboretum (дата звернення: 11.05.2025).
Skagen Klitgård House / PAX Architects // ArchDaily. 07.10.2024. URL: https://www.archdaily.com/1007741/skagen-klitgard-house-pax-architects (дата звернення: 11.05.2025).
立礼の席 // Negoro Architecture Blog. 08.02.2019. URL: https://www.negoro-arch.com/2019/02/08/22727/ (дата звернення: 12.05.2025).
House U / Shinta Hamada Architects // ArchDaily. 31.12.2024. URL: https://www.archdaily.com/954929/house-u-shinta-hamada-architects (дата звернення: 12.05.2025).
Символи України: українська хата [Відео] / ТРК МІС // YouTube. 23.09.2022. URL: https://www.youtube.com/watch?v=_1uJEgmWZes (дата звернення: 12.05.2025).
Shkrub House: історії про солом’яну хатку / Makhno Studio. URL: https://makhnostudio.com/uk/project/shkrub-house/ (дата звернення: 12.05.2025).
References
UNESCO. (n.d.). UNESCO Recommendation on the Historic Urban Landscape. Retrieved April 15, 2025, from https://whc.unesco.org/en/activities/638 (in English).
Bandarin, F., & van Oers, R. (2012). The historic urban landscape: Managing heritage in an urban century. Wiley-Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781119968115 (in English).
Fayez, H. (2024). From ‘Objects’ to ‘Sustainable Development’: The Evolution of Architectural Heritage Conservation in Theory and Practice. Buildings, 14(8), 2566. https://doi.org/10.3390/buildings14082566 (in English).
Sesana, E., Gagnon, A. S., Ciantelli, C., Cassar, J., & Hughes, J. J. (2021). Climate change impacts on cultural heritage: A literature review. WIREs Climate Change, 12(4), e710. https://doi.org/10.1002/wcc.710 (in English).
Bo, L., & Abdul Rani, M. F. (2025). The Value of Current Sense of Place in Architectural Heritage Studies: A Systematic Review. Buildings, 15(6), 903. https://doi.org/10.3390/buildings15060903 (in English).
Samaras, N. C. (2025). Managing the cultural heritage of cities in times of climate change: Case study: Larissa, one of the hottest cities in Greece. European Journal of Architecture and Cultural Heritage, 4(1), 11–19. https://doi.org/10.24018/ejarch.2025.4.1.46 (in English).
Cao, Z., Huang, L., Mao, Y., Mustafa, M., & Mohd Isa, M. H. (2025). Bridging conservation and modernity: evaluation of functional priorities for architectural heritage adaptation in China. Building Research & Information, 53(7), 833–845. https://doi.org/10.1080/09613218.2025.2491110 (in English).
Nursanty, E., Rusmiatmoko, D., & Muhammad Fahd Diyar Husni. (2023). From heritage to identity: The role of city authenticity in shaping local community identity and cultural preservation. Journal of Architecture and Human Experience, 1(2), 131–150. https://doi.org/10.59810/archimane.v1i2.17 (in English).
Relph, E. (1976). Place and placelessness. London: Pion. (in English).
Norberg-Schulz, C. (1980). Genius loci: Towards a phenomenology of architecture. New York, NY: Rizzoli. (in English).
Tuan, Y.-F. (1977). Space and place: The perspective of experience. Minneapolis, MN: University of Minnesota Press. (in English).
Hayden, D. (1995). The power of place: Urban landscapes as public history. Cambridge, MA: The MIT Press. (in English).
Massey, D. (1991, June). A global sense of place. Marxism Today, 24–29. https://eclass.hua.gr/modules/document/file.php/GEO272/MASSEY%20-%20a%20global%20sense%20of%20place.pdf (in English).
Jacobs, J. (1961). The death and life of great American cities. New York, NY: Random House. (in English).
Howard, P. (2008). The Routledge research companion to heritage and identity (B. Graham, Ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315613031 (in English).
Richards, G. (2007). Cultural tourism: Global and local perspectives. Routledge. (in English).
Carmona, M. (2021). Public places, urban spaces: The dimensions of urban design (3rd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315158457 (in English).
Manzo, L. C., & Perkins, D. D. (2006). Finding Common Ground: The Importance of Place Attachment to Community Participation and Planning. Journal of Planning Literature, 20(4), 335-350. https://doi.org/10.1177/0885412205286160 (in English).
Hernández, B., Hidalgo, M. C., Salazar-Laplace, M. E., & Hess, S. (2007). Place attachment and place identity in natives and non-natives. Journal of Environmental Psychology, 27(4), 310–319. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2007.06.003 (in English).
Baper, S. Y. (2024). Can Architectural Identity Be Measured? Buildings, 14(5), 1379. https://doi.org/10.3390/buildings14051379 (in English).
Graber, J. Barn on the Prairie [Photograph]. Retrieved May 10, 2025, from Pinterest: https://www.pinterest.com/pin/52143308155308054/ (in English).
Anderson Anderson Architecture. (2014, December 5). Sebastopol Barn House. ArchDaily. https://www.archdaily.com/569805/sebastopol-barn-house-anderson-anderson-architecture (in English).
Red barn, Jackson County, Indiana [Photograph]. (n.d.). Country Roads Photography. Retrieved May 10, 2025, from https://www.countryroadsphoto.com/Galleries/Weathered-Old-Barns/i-SjT6CH8 (in English).
Roger Ferris + Partners. (2019, October 30). Red Barn. ArchDaily. https://www.archdaily.com/927373/red-barn-roger-ferris-and-partners (in English).
Skäftekärr Iron Age village and arboretum. (n.d.). Trippa. Retrieved May 11, 2025, from https://trippa.se/tripp/skaftekarr-jarnaldersby-och-arboretum (in Swedish).
PAX Architects. (2024, October 7). Skagen Klitgård House. ArchDaily. https://www.archdaily.com/1007741/skagen-klitgard-house-pax-architects (in English).
Ritual seating. (2019, February 8). Negoro Architecture Blog. https://www.negoro-arch.com/2019/02/08/22727/ (in Japanese).
Shinta Hamada Architects. (2024, December 31). House U. ArchDaily. https://www.archdaily.com/954929/house-u-shinta-hamada-architects (in English).
TRK MIS. (2022, September 23). Symbols of Ukraine: Ukrainian house [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=_1uJEgmWZes (in Ukrainian).
Makhno Studio. (n.d.). Shkrub House. Retrieved May 12, 2025, from https://makhnostudio.com/uk/project/shkrub-house/ (in Ukrainian).
##submission.downloads##
Опубліковано
Як цитувати
Номер
Розділ
Ліцензія
Авторське право (c) 2025 Дерпа Роман Вікторович

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Автори, які публікуються у цьому журналі, погоджуються з наступними умовами:
Автори залишають за собою право на авторство своєї роботи та передають журналу право першої публікації цієї роботи на умовах ліцензії Creative Commons Attribution License, котра дозволяє іншим особам вільно розповсюджувати опубліковану роботу з обов'язковим посиланням на авторів оригінальної роботи та першу публікацію роботи у цьому журналі.
Автори мають право укладати самостійні додаткові угоди щодо неексклюзивного розповсюдження роботи у тому вигляді, в якому вона була опублікована цим журналом (наприклад, розміщувати роботу в електронному сховищі установи або публікувати у складі монографії), за умови збереження посилання на першу публікацію роботи у цьому журналі.
Політика журналу дозволяє і заохочує розміщення авторами в мережі Інтернет (наприклад, у сховищах установ або на особистих веб-сайтах) рукопису роботи, як до подання цього рукопису до редакції, так і під час його редакційного опрацювання, оскільки це сприяє виникненню продуктивної наукової дискусії та позитивно позначається на оперативності та динаміці цитування опублікованої роботи (див. The Effect of Open Access).